„VROUW,” sprak ik verbolgen, „je praat als de oude Tascinar 2!” En hiermee was ons dispuut afgelopen, want ze wilde natuurlijk eerst weten, wie de oude Tascinar was, alvorens ze mij gevleid om de hals zou vallen of zich beledigd zou terugtrekken. De moeilijkheid was, dat ik het niet meer precies wist. Deze vreemde oude man kwam plotseling uit de diepe wateren van tientallen jaren naar boven zwemmen; ik herinnerde mij, dat hij door mijn toedoen eens een druk besproken en veel geciteerde persoonlijkheid was in mijn ouderlijk huis en later viel het mij in, dat hij een figuur moest zijn uit een boek van Jules Verne 3, uit „Een Leerschool voor Robinsons”, eens te danken aan Sinterklaas.

IN een boekwinkel heb ik dezer dagen tevergeefs bij de werken van Verne naar dit deeltje gezocht. Terwijl ik mijmerde, dat het goud van de bandjes vroeger échter leek en het blauw veel blauwer, zei me de juffrouw, dat nog niet alle delen Verne na de oorlog herdrukt waren, hetgeen mij tot grote bezorgdheid stemde. Ook mijn vraag naar de welstand van het Indianenverhaal werd weinig bevredigend beantwoord. Er waren er wel, moderne, veel beter dan Karl May, paedagogisch beter, zei ze.
Dat verklaart, dacht ik, de groeiende belangstelling van de jeugd voor de beeldroman, het radiohoorspel en de televisie. Want ik heb in mijn boekverkoperstijd nooit een jongeling gezien, die blij was met een van de paedagogisch betere boeken (hierna p.b.b. te noemen). En terecht, want het lijkt mij toe, dat het bijvoorbeeld met het scalperen in de p.b.b. van tegenwoordig treurig gesteld is. En hoe staat het met het ondergaan van de grootste ontberingen in de wildernissen van Afrika? Kent het huidig kinderhart nog zulke onwrikbare besluiten als indertijd het mijne, namelijk ook eens op het oorlogspad te gaan?

TOEN het mij duidelijk geworden was, dat in een geheel verwekelijkt Amerika het scalperen als handwerk niet meer beoefend werd, wilde ik dan toch met heldenmoed de grootste ontberingen doorstaan in mijn strijd met wilde stammen aan de Zambezi. En wat is nu het resultaat van al die slechte invloed geweest? Tot man reeds lang gerijpt, moet ik bekennen in de practijk uiterst weinig gescalpeerd te hebben en verder zullen er maar weinigen te vinden zijn, die grotere bezwaren kunnen hebben tegen het doorstaan van ontberingen dan ik. Een resultaat dus, dat exact tegengesteld is aan de paedagogische verwachting. Hetgeen me voor de toekomst van de jeugd van heden, opgevoed met de p.b.b. het ergste doet vrezen.

[1]

In: Nieuw Utrechtsch Nieuwsblad, 27 november 1954. Dezelfde column verscheen die dag ook in Het Rotterdamsch Parool. Jacques den Haan (* 27 maart 1908, † 22 november 1982) was een Nederlandse schrijver, columnist en bekend als boekhandelaar. Bekende boeken van hem zijn o.a. »Talking shop«, »Boeken en publiek«, »Het eiland der Sirenen«, »Het gevaarlijke boek«, »Bevindelijk reisboek«, »Still talking shop«, »De lagere hartstochten«, »Staart uit het raam«, »Milleriana«, »Onderweg; vallen en opstaan in de cultuurgeschiedenis« (2 delen), »James Joyce«, »Een leven als een oordeel«, »Monnikje Lederzak« en »Verzamelen is ook een kunst. Onsterfelijkheid in oude boeken«.

[2]

J. R. Taskinar is een persoon uit Jules Verne’s »L’École des Robinsons«, een van de talloze robinsonades uit de 18e t/m 20e eeuw: een rijke bieder op de verkoop van het onbewoonde Spencer Island. Het eiland wordt echter verkocht aan de andere bieder: Godfrey Morgan. Taskinar druipt teleurgesteld af naar zijn hotel en dat is het alatste wat we van hem horen of zien.

[3]

Jules Verne (* 8 februari 1828 , † 24 maart 1905) was een Frans auteur van avontuurlijke reisbeschrijvingen met nieuwe technieken, naar vele delen van de aarde en naar onbekende gebieden zoals de diepzee, het binnenste van de aarde en de maan. Hij wordt vaak gezien als de vader van de sciencefiction. Tijdens zijn leven verschenen maar liefst 72 romans en novellen van zijn hand: »Un drame au Mexique«, »Un drame dans les airs«, »Martin Paz«, »Maître Zacharius ou l’Horloger qui avait perdu son âme«, »Un hivernage dans les glaces«, »Cinq Semaines en ballon«, »Les Aventures du capitaine Hatteras«, »Le Comte de Chanteleine«, »Voyage au centre de la Terre«, »De la Terre à la Lune«, »Les Forceurs de blocus«, »Les Enfants du capitaine Grant«, »Vingt Mille Lieues sous les mers«, »Autour de la Lune«, »Une ville flottante«, »Aventures de trois Russes et de trois Anglais dans l’Afrique australe«, »Une fantaisie du docteur Ox«, »Le Pays des fourrures«, »Le Tour du monde en quatre-vingts jours«, »24 Minutes en ballon«, »L’Île mystérieuse«, »Le secret de l’île«, »Une ville idéale«, »Michel Strogoff«, »Hector Servadac«, »Les Indes noires«, »Un capitaine de quinze ans«, »Les Cinq Cents Millions de la Bégum«, »Les Tribulations d’un Chinois en Chine«, »Les Révoltés de la Bounty«, »La Maison à vapeur«, »La Jangada«, »Dix Heures en Chasse«, »L’École des Robinsons«, »Le Rayon vert«, »Kéraban-le-Têtu«, »L’Étoile du Sud«, »L’Archipel en feu«, »Frritt-Flacc«, »L’Épave du Cynthia«, »Mathias Sandorf«, »Un billet de loterie«, »Robur le Conquérant«, »Nord contre Sud«, »Gil Braltar«, »Le Chemin de France«, »Deux Ans de vacances«, »Famille-Sans-Nom«, »La Journée d’un journaliste américain en 2889«, »Sans dessus dessous«, »César Cascabel«, »Mistress Branican«, »Aventures de la famille Raton«, »Le Château des Carpathes«, »Claudius Bombarnac«, »P’tit-Bonhomme«, »Monsieur Ré-Dièze et Mademoiselle Mi-Bémol«, »Mirifiques Aventures de maître Antifer«, »L’Île à hélice«, »Face au drapeau«, »Clovis Dardentor«, »Le Sphinx des glaces«, »Le Superbe Orénoque«, »Le Testament d’un excentrique«, »Seconde Patrie«, »Le Village aérien (La Grande Forêt)«, »Les Histoires de Jean-Marie Cabidoulin«, »Les Frères Kip«, »Bourses de voyage«, »Un drame en Livonie«, »Maître du monde« en »L’Invasion de la mer«. Daar kwamen tot 1919 nog eens negen postuum gepubliceerde romans bij. »Le Phare du bout du monde«, »Le Volcan d’or«, »L’Agence Thompson and Co«, »La Chasse au météore«, »Le Beau Danube jaune«, »En Magellanie«, »Le Secret de Wilhelm Storitz«, »Édom« en »L’Étonnante Aventure de la mission Barsac«.

Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

www op deze website