Een enkele blik slechts in een Oostduits schoolboek is voldoende om te zien, hoe de Sowjetzône bezig is de schoolopleiding tot onderwijs in de politiek te maken. De kleinsten reeds, op de speelplaats omwaaid door rode vlaggen en de blauwe wimpels der FDJ (Communistische jeugdbeweging in Duitsland), krabbelen met de eerste letters die zij geleerd krijgen een plichtsgetrouwe brief aan de president Pieck 2 of Malenkov 3 en krijgen als huiswerk een zo boos mogelijke imperialist uit het Westen te tekenen, uit het Westen waar het boze thuis, het volk uitgezogen is en de mensen verhongerd zijn.

DE WAARHEID IN GEVAAR

Geen wonder dat de ouders in het Oosten voor hun kinderen vrezen en dikwijls niet weten hoe zij hun kinderen het ware beeld der mensen en van de wereld moeten bijbrengen, zonder al te veel verwarring in de jonge hoofdjes teweeg te brengen; om nog maar te zwijgen van het gevaar voor de hele families als op school wordt nagegaan, waar die wijsheid vandaan gekomen is. Het leesboek voor het vierde leerjaar bijvoorbeeld, begint met het Oostduitse nationale volkslied, een geschiedenis van de levensloop van de activist Hennecke 4. Van de 70 leesstukjes zijn er 24 van russische schrijvers, daartussen in strooide men zeven „goedgekeurde klassieken”, van Goethe 5, Heine 6, Hoffman v. Fallersleben 7, J. P. Hebbel 8 en Uhland 9, zo mogelijk werken uit hun stormachtige perioden: in tyrannos!
De rest echter is gelijkgeschakeld.
Verhaaltjes van hebzuchtige vorsten worden afgewisseld met bloedige opstanden, het leven van jonge pionieren en de strijd van de Koreanen.

VIER LESSEN RUSSISCH

Zelfs in het rekenboek wordt steeds op hetzelfde gehamerd.
Opgaven luiden: „Een metselaar heeft vroeger in ca. 8 uur 800 stenen verwerkt, de nationale prijswinnaar Paul S. verwerkt in dezelfde tijd 2608 stenen. Hoeveel meer ....” of „De Landbouwproductengemeenschap „Bevrijd land”, heeft bij 60 koeien een melkopbrengst van zo en zoveel per dag, vroeger was dit slechts enz.” of „De pioniersgroep A heeft 500 kg. koper opgehaald en daarvoor een premie voor het versieren van het werklokaal gekregen, groep B echter ....”, rekeningen van staatswinkels, vergelijkingsgetallen van onteigende en nu staatsbedrijven, productiecijfers uit russische fabrieken, zo gaat het van bladzijde tot bladzijde.
Op de middelbare school zijn op de lesrooster vier lessen russisch voorgeschreven, andere vreemde talen kunnen pas op de hoogste klassen naar keuze geleerd worden. Er zijn twee verplichte lessen kennis van de tegenwoordige politiek; godsdienstonderricht ontbreekt.
Tot de verplichte boeken voor de duitse les behoren: „Vertalingen uit de sowjetische litteratuur”, „China vertelt”, „Inleiding tot de russische letterkunde” en „Tschechoslowakije vertelt” In de duitse leesboeken I en II echter vindt men „Het wiegelied uit Moskou”, de brief van een russische generaal uit Leningrad en van Stalin 10 alles, van zijn eerste schreeuw zo te zeggen tot zijn laatste oproep. Tractor-bestuurders vertellen, de socialistische Octoberrevolutie wordt verdicht en in Mongolië jubileert een jong meisje bij de Wegenbouw.

ZELFS KARL MAY VERBODEN

Heel verward wordt hier verteld van de steeds decadente burgerij, de vroegere volkerengevangenis Rusland, dat nu een vrije Unie is, de wrede oude ridders en rovende vorsten.

De paus is ’n uitbuiter, „de adel een ruïne”, Amerika de gewelddadigste van alle naties, geld is zijn god; en omdat hij niet alleen slechte dingen over dit land schreef is Karl May verboden.
Bismarck 11 was ’n grootkapitalist en president Truman 12 tenslotte ontketende vende 13 krachten.
Zelfs de Indo-Chinezen zijn er al bij.
Het Abc staat op de kop, knalrood heeft men het geschilderd.

[1]	In: De Zuid-Limburger, 26 juli 1954.

[2]

Friedrich Wilhelm Reinhold Pieck (* 3 januari 1876, † 7 september 1960) was een Oost-Duits politicus. Arbeider, lid van de SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands), maar vanaf november 1918 lid van de links-radicale Spartakusbund, die vanaf 1919 KPD (Kommunistische Partei Deutschlands) heette. In 1921 werd Pieck lid van het Uitvoerend Comité (EKKI) van de Communistische Internationale (Comintern). Na de Duitse capitulatie in 1945 vestigde hij zich in de Sovjet-bezettingszone en was vervolgens voorzitter van het Centraal Comité van de KPD. Na de oorlog dwong het tijdelijke Sovjetgezag de Oost-Duitse KPD en de Oost-Duitse SPD tot een samensmelting (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, SED). Van 1946 tot 1954 was Pieck samen met Otto Grotewohl (* 11 maart 1894, † 21 september 1964) voorzitter van de SED. Op 11 oktober 1949 werd Pieck als staatspresident van de DDR beëdigd. In 1953 werd hij door de Volkskammer herkozen. In 1960 overleed hij in Oost-Berlijn.

[3]

Georgij Maksimilianovitsj Malenkov (Георгий Максимилианович Маленков, * 8 januari 1902, † 14 januari 1988) was een Sovjet-Russisch politicus. Nog voor de Tweede Wereldoorlog werd hij lid van het Centraal Comité en van het secretariaat van het Centraal Comité van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie. Malenkov werd een van de vertrouwelingen van Jozef Stalin. Na de dood van Stalin werd hij minister-president, reorganiseerde de landbouw en volgde hij een relatief milde koers tegenover het westen, maar moest het afleggen tegen types als Nikolai Boelganin (* 30 mei [juliaans] / 11 juni 1895 [gregoriaans], † 24 februari 1975; van 1947 tot 1949 en van 1953 tot 1955 minister van „defensie” en van 1955 tot 1958 voorzitter van de ministerrraad van de Sovjet-Unie) en Nikita Chroesjtsjov (* 17 april 1894, † 11 september 1971; dictator van de Sovjet-Unie van 7 september 1953 tot 14 oktober 1964): hij werd in 1955 op de politiek onbeduidende post van directeur van een energiecentrale in Kazachstan gezet en in 1961 uit de Communistische Partij gezet.

[4]

Adolf Hennecke (* 25 maart 1905, † 22 februari 1975) was een Duitse mijnwerker en later functionaris van de SED (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, de communistische, enig toegestane partij in de DDR, tegenwoordig opererend onder de naam Die Linke), die in de Sovjet-Bezettingszone en latere DDR vanwege het overschrijden van productiequota in de media effectief afgeschilderd werd als een symbool van een succesvolle „arbeiders- en boerenstaat”. Hij was de naamgever van de Hennecke-beweging: een activistische beweging die door de staat en de Sovjet-bezetter tot een massa-initiatief aangewakkerd werd, met als doel de productiviteit in de Sovjet-Bezettingszone resp. de DDR te verhogen.

[5]

Johann Wolfgang Goethe (sinds 1782 von Goethe; * 28 augustus 1749, † 22 maart 1832) was de grootste dichter en dramaturg die Duitsland ooit gekend heeft; daarnaast was hij wetenschapper, romanschrijver, filosoof, natuuronderzoeker en staatsman. Bekende werken van hem zijn (o.a.) »Heidenröslein«, »Wandrers Sturmlied«, »Götz von Berlichingen«, »Die Leiden des jungen Werthers«, »Egmont«, »Iphigenie auf Tauris«, »Torquato Tasso«, »Der Erlkönig«, »Römische Elegien«, »Reineke Fuchs«, »Wilhelm Meisters Lehrjahre«, »Xenien« (samen met Friedrich (von) Schiller);, »Faust. Eine Tragödie«, »Hermann und Dorothea« »Pandora«, »Wilhelm Meisters Wanderjahre«, »Die Wahlverwandtschaften«, »Zur Farbenlehre«, »Aus meinem Leben. Dichtung und Wahrheit«, »Italienische Reise«, »Über Kunst und Altertum«, »West-östlicher Divan«, »Marienbader Elegie«, »Faust. Der Tragödie zweiter Teil« en »Einzelnheiten, Maximen und Reflexionen«.

[6]

Christian Johann Heinrich Heine (* 13 december 1797, † 17 februari 1856) was een Duitse dichter van Joodse afkomst. Zijn bekendste werken zijn »Gedichte«, „Tragödien nebst einem lyrischen Intermezzo« (met hierin: »William Ratcliff«, »Almansor und Lyrisches Intermezzo«), »Dreiunddreißig Gedichte« (met hierin: »Die Loreley«), »Reisebilder. Erster Teil« (met hierin: »Die Harzreise«, »Die Heimkehr«, »Die Nordsee. Erste Abteilung« en verscheidene gedichten), »Buch der Lieder en Reisebilder. Zweiter Teil« (met hierin: »Die Nordsee. Zweite und dritte Abteilung«, »Ideen«, »Das Buch Le Grand« en »Briefe aus Berlin«), »Reisebilder. Dritter Teil« (met hierin: »Die Reise von München nach Genua« en »Die Bäder von Lucca«), »Der Salon. Erster Teil« (met hierin: »Französische Maler«, »Aus den Memoiren des Herren von Schnabelewopski« en verscheidene gedichten), »Der Salon. Zweiter Teil« (met hierin: »Zur Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland« en de gedichtencyclus »Neuer Frühling«), »Der Salon. Dritter Teil«, »Neue Gedichte« (met hierin: »Deutschland. Ein Wintermärchen«), »Die schlesischen Weber«, »Atta Troll – Ein Sommernachtstraum«, »Romanzero«, en »Der Doktor Faust. Ein Tanzpoem«.

[7]

August Heinrich Hoffmann, bekend als Hoffmann von Fallersleben (* 2 april 1798, † 19 januari 1874) was een Duits germanist, etnomusicoloog, auteur en dichter. Zijn bijzondere interesse gold de Middelnederlandse taal- en letterkunde; hij ondernam in totaal acht reizen naar Nederland en Vlaanderen, waar hij de grondlegger van de Nederlandse filologie werd en een eredoctoraat van de Universiteit Leiden kreeg. Bekende dichtbundels van hem zijn o.a. »Allemannische Lieder«, »Gedichte«, »Unpolitische Lieder I/II«, »Fünfzig Kinderlieder von Hoffmann von Fallersleben nach Original- und bekannten Weisen mit Clavierbegleitung«, »Fünfzig neue Kinderlieder von Hoffmann von Fallersleben nach Original- und bekannten Weisen mit Clavierbegleitung« en »Loverkens. Altniederländische Lieder«, maar de grootste bekendheid verwierf hij met de tekst „Das Lied der Deutschen«, dat hij op 26 augustus 1841 op de toenmalige Britse kroonkolonie Helgoland; hij schreef het lied op de melodie van »Gott erhalte Franz den Kaiser« van Joseph Haydn (* 31 maart of 1 april 1732, † 31 mei 1809). Concrete aanleiding van het schrijven van dit lied was de Franse aanspraak op het Rijnland. Tijdens de Weimarer Republiek werd »Das Lied der Deutschen« oftewel het »Deutschlandlied« met alle drie strofen door de sociaal-democratische (!) Rijkspresident Friedrich Ebert tot officieel volkslied van Duitsland verheven. Als reactie op het Tractaat van Versailles schreef een zekere Albert Matthäi (* 1855, † 5 november 1924) een vierde strofe, die populair was in rechtse kringen, maar nooit officieel onderdeel uitmaakte van het lied. Tijdens het Derde Rijk speelde of zong men alleen de eerste strofe („Deutschland über alles ...”), die dan gevolgd werd door het »Horst-Wessel-Lied«. Na de Tweede Wereldoorlog zorgde bondskanselier Konrad Adenauer (* 5 januari 1876, † 19 april 1967) ervoor dat „Das Lied der Deutschen« het officiële volkslied van West-Duitsland bleef, maar dat bij officiële gelegenheiden uitsluitend de derde strofe („Einigkeit und Recht und Freiheit ...”) gezongen werd. Na de Wende bekrachtigde Helmut Kohl (* 3 april 1930, † 16 juni 2017) dit voor geheel Duitsland.

[8]

Bedoelt de auteur nou Johann Peter Hebel (* 10 mei 1760, † 22 september 1826), eem Duits schrijver, evangelisch priester en leraar, of Christian Friedrich Hebbel (* 18 maart 1813, † 13 december 1863), een Duits dramaturg, lyricus en verteller? Eerstgenoemde schreef o.a. de »Allemannische Gedichte« „Der Rheinländische Hausfreund«, »Schatzkästlein des rheinischen Hausfreundes«, »Biblische Geschichten. Für die Jugend bearbeitet« en »Poetische Werke« Hebbel was de auteur van o.a. »Judith«, »Der Diamant«, »Genoveva«, »Maria Magdalene«, »Herodes und Mariamne«, »Agnes Bernauer«, »Erzählungen und Novellen«, »Gyges und sein Ring« en »Die Nibelungen«. Op 5 februari 1902 bezochten Karl May en Klara Beibler, verw. Plöhn in het Dresdner Schauspielhaus »Gyges und sein Ring«; Emma May was die dag ziek. Bijna een jaar later, op 28 januari 1903, bezochten Karl May en Klara Beibler in datzelfde Schauspielhaus Hebbels »Maria Magdalena« en op 5 oktober van dat jaar »Herodes und Mariamne«.

[9]

Johann Ludwig Uhland (* 26 april 1787, † 13 november 1862) was een Duits dichter, filoloog, literatuurwetenschapper, jurist en politicus. Samen met zijn vriend, de arts Justinus Kerner (* 18 september 1786, † 21 februari 1862), gaf hij het Sonntagsblatt für ungebildete Stände uit. Hij dichtte o.a. »Der gute Kamerad», dat tot op de dag van vandaag in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland gezongen of gespeeld wordt bij een militaire begrafenis. Ook het gedicht »Frühlingsglaube« is zeer bekend, net als »Schwäbische Kunde« (over de Derde Kruistocht). In 1815 werd hij lid van de Württembergse Landtag (tot 1838) en vanaf 1829 professor voor Duitse taal en literatuur in zijn geboortestad Tübingen. In 1848 werd hij nog eenmaal politiek actief en werd door 90% van de inwoners van Tübingen als afgevaardigde naar het parlement in de Paulskirche in Frankfurt am Main gekozen. Naast gedichten als de genoemde plus »Des Sängers Fluch«, »Einkehr« en »Das Glück von Edenhall« schreef hij ook toneelstukken, waarvan »Ernst, Herzog von Baden. Trauerspiel in fünf Aufzügen« en »Ludwig der Baier. Schauspiel in fünf Aufzügen« de bekendste zijn. Ten slotte schreef hij theoretische schriften over »Walther von der Vogelweide, ein altdeutscher Dichter«, »Der Mythus von Thôr nach nordischen Quellen« en »Sagenforschungen«.

[10]

Jozef Stalin (voluit: Josif Vissarionovitsj Dzjoegasjvili, Georgisch: იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, Russisch: Иосиф Виссарионович Джугашвили, bijgenaamd Stalin, 6 december [juliaans]/18 december [gregoriaans] 1878 , † 5 maart 1953) was een Sovjet-Russisch politicus die in de jaren 1920 dictatoriale macht verwierf over de Sovjet-Unie en deze tot zijn dood in 1953 met alle wettelijke en niet-wettelijke middelen bleef behouden. Zijn bewind heeft naar schatting aan tussen de twintig en zestig miljoen mensen het leven gekost.

[11]

Otto von Bismarck (voluit: Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen, vanaf 1865 Graf von Bismarck-Schönhausen, vanaf 1871 Fürst von Bismarck, vanaf 1890 ook Herzog zu Lauenburg; * 1 april 1815, † 30 juli 1898), was minister-president van Pruisen van 1862 tot 1890, bondskanselier van de Noord-Duitse Bond van 1867 tot 1871 en van 1871 tot 1890 de eerste rijkskanselier van het Duitse Rijk, dat op zijn instigatie tot stand was gekomen.

[12]

Harry S. Truman (* 8 mei 1884, † 26 december 1972) was van namens de Democratische Partij 1945 tot 1953 de 33e president van de Verenigde Staten. Daarvoor diende hij enkele maanden als de 34e vicepresident van de VS onder Franklin D. Roosevelt (* 30 januari 1882, † 12 april 1945); toen deze stierf als zittend president, nam Truman het ambt over.

[13]	Het zal wel altijd een raadsel blijven wat voor krachten Truman ontketende. Een beetje lachen als een president die kiespijn heeft bij het openen van een vliegveld in Idaho? 😉

Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

Terug naar de Karl May-startpagina.

Terug naar de Apriana-startpagina.

www op deze website