Het is weer zo ver. Die ene week, waarin auteurs, uitgevers en boekverkopers zich eendrachtig op het publiek werpen, is weer aangebroken. Collectief houden zij de menigte voor: lees, lees, lees! Er zijn nog al te weinig mensen die weten wat een goed boek waard is, en nog al te weinig mensen, die weten dat een boek navenant niet duur is en dat er vooral de laatste tijd hele risten goede boeken te koop zijn voor de prijs van, laat ons zeggen, een bioscoopkaartje. Neem alleen maar, om u nu eens niet meteen naar de afdeling pocketbooks te dirigeren, dat publicatietje van de Commissie voor de Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, geschreven door die singulierste boekwinkeliers van Nederland, Jacques den Haan 2: „Het Gevaarlijke Boek”. Daarin wordt in de puurste technicolor (het kleurengamma van een intelligente vertelkunst) heel de grandeur en misère van het boek door de eeuwen heen voor u afgedraaid. En u kunt er rustig bij in uw makkelijkste stoel blijven zitten.

MENSELIJKE KANT VAN HET BOEK

Het gaat in dit boekje om de menselijke kant van het boek. Niet om zijn exclusief literaire waarde, want, och, die speelt maar in een heel miniem percentage van wat er zo al op de markt kwam en komt mee. Encyclopedieën, het burgerlijk wetboek, de bijbel, de codex van Hammurabi 3, „Dik Trom” 4, de tafels in vier decimalen voor de H.B.S.’er, de beeldroman, het spoorboekje, de Noorse trilogie en het kookboek, ze laten zich allemaal onder eenzelfde noemer brengen; ze hebben allemaal iets levends, iets bijna-menselijks, en voorts iets, dat op de meest onverwachte wijzen en om de meest onverwachte redenen „gevaarlijk” kan zijn. En nu moet men dat begrip gevaarlijk vooral niet enghartig hanteren. Maar wie had kunnen denken, dat „Dik Trom” in de oorlog tot de verboden boeken zou gaan behoren, tezamen met de „Camera Obscura” 5, waarin een Saartje 6 voorkomt, die „met een Mof gaat”. En wie had in 1839 kunnen denken, dat genoemde Camera nog eens tot de popularia der eeuw zou gaan behoren; de eerste druk deed er behoorlijk lang over vooraleer hij was uitverkocht. Overigens kunnen niet-verboden boeken nog gevaarlijker zijn dan verbodene. De boeken van Karl May behoorden, evenals de opera’s van Wagner 7, tot de lievelingskunst van Hitler; van Old Shatterhand leerde hij „het flink zijn”. Ja, boeken zijn gevaarlijk; gevaarlijk voor weinig geld.

[...]

[1]

In: Nieuwe Haarlemsche Courant, 27 maart 1954. Nicolaas („Nico”) Adrianus Verhoeven (* 20 augustus 1925, † 3 februari 1974) was een Nederlands dichter. Hij werkte ook bij de Nieuwe Apeldoornse Courant en aan verscheidene kleine en zelfopgerichte bladen als De Bries, Were Di, De Spiegel en Stem; vanaf maart 1947 was hij redacteur van Het Woord. Als freelance medewerker werkte hij voor het Haarlems Dagblad, de Nieuwe Haarlemsche Courant en De Tijd en later voor Het Financieele Dagblad.

[2]

Jacques den Haan (* 27 maart 1908, † 22 november 1982) was een Nederlandse schrijver, columnist en bekend als boekhandelaar. Bekende boeken van hem zijn o.a. »Talking shop«, »Boeken en publiek«, »Het eiland der Sirenen«, »Het gevaarlijke boek«, »Bevindelijk reisboek«, »Still talking shop«, »De lagere hartstochten«, »Staart uit het raam«, »Milleriana«, »Onderweg; vallen en opstaan in de cultuurgeschiedenis« (2 delen), »James Joyce«, »Een leven als een oordeel«, »Monnikje Lederzak« en »Verzamelen is ook een kunst. Onsterfelijkheid in oude boeken«.

[3]

Hammurabi I was van ± 1795 tot ± 1750 de zesde koning van Babylon en tevens de eerste koning van het verenigde Oud-Babylonische Rijk; op het moment van zijn overlijden had Hammurabi’s heel Mesopotamië onder zijn controle, maar zijn opvolgers slagden er niet in om het rijk in hun greep te houden. Hammurabi staat bekend om de door hem uitgevaardigde wetten, die zijn overgeleverd in de zogenaamde »Codex Hammurabi«, een van de eerste schriftelijke codificaties in de geschiedenis. De bekendste versie ervan is aangebracht op een 2¼ meter hoge stele die nu in het Louvre in Parijs staat. Veel rechtsbeginselen uit deze codex komen later terug in de Bijbel en de Koran, zoals ius talionis: het „oog om oog, tand om tand”-principe. Sommige rechtsfiguren belandden via het Romeinse recht in nu geldend Nederlands recht zoals bijvoorbeeld bewijsrecht, verkrijgende verjaring en vruchtgebruik.

[4]

Dik Trom is een zesdelige, Nederlandse jongensboekenserie, geschreven door C. Joh. Kieviet (voluit: Cornelis Johannes Kieviet, * 8 maart 1858, † 12 augustus 1931). De zes delen van Dik Trom zijn niet in chronologische volgorde geschreven en verschenen: (1) »Uit het leven van Dik Trom«, (2) »De zoon van Dik Trom«, (3) »Toen Dik Trom een jongen was«, (4) »Dik Trom en zijn dorpsgenoten«, (5) »Het tweede boek van Dik Trom en zijn dorpsgenoten« en (6) »De avonturen van Dik Trom«,

[5]

»Camera obscura« is een verhalenbundel uit 1839, geschreven door Nicolaas Beets (* 13 september 1814, † 13 maart 1903) onder het pseudoniem Hildebrand. De meeste stukken had Beets als student godgeleerdheid in Leiden in 1837 geschreven, maar hij bleef in de jaren daarna nog verhalen toevoegen aan het werk, waardoor dit pas in 1871 zijn definitieve vorm kreeg.

[6]	Saartje is een meisje uit het boek »Camera obscura« van Hildebrand (pseudoniem van Nicolaas Beets, * 13 september 1814, † 13 maart 1903). De mof, waarvan hier sprake is, is een ouderwetse koker van vossenbont, bedoeld om (dames)handen warm te houden.

[7]

Richard Wilhelm Wagner (* 22 mei 1813, † 13 februari 1883) was een Duits componist, dramaturg, dichter, schrijver, theaterregisseur en dirigent. Zijn opera’s »Die Feen«, »Das Liebesverbot oder Die Novize von Palermo«, »Rienzi, der Letzte der Tribunen«, »Der fliegende Holländer«, »Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg«, »Lohengrin«, »Der Ring des Nibelungen, ein Bühnenfestspiel für drei Tage und einen Vorabend« (bestaande uit »Das Rheingold (Vorabend)«, »Die Walküre (Erster Tag)«, »Siegfried (Zweiter Tag)« en »Götterdämmerung (Dritter Tag)«), »Tristan und Isolde«, »Die Meistersinger von Nürnberg« en »Parsifal, ein Bühnenweihfestspiel« gelden nog steeds als het onbetwiste hoogtepunt van de Duitstalige operacomposities. Daarnaast heeft hij nog talloze orkestwerken, waaronder twee symfonieën, gecomponeerd.

Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

Terug naar de Karl May-startpagina.

Terug naar de Apriana-startpagina.

www op deze website